9 redenen waarom jij het moet uitmaken met je plastic bakjes

Je hebt die bakjes nooit in één keer gekocht. Het zijn drie of vier merken door elkaar, elk met eigen randmaten. En plastic deksels trekken krom van hitte, dus er zitten ook deksels tussen die vroeger wél pasten.

Je hebt dan geen drie merken meer door elkaar liggen. De formaten zijn op elkaar afgestemd, leeg nestelen ze in elkaar en vol stapelen ze recht. Elk bakje heeft zijn eigen deksel, en die deksels zijn van glas. Glas vervormt niet, dus een deksel dat past blijft passen. Dat is precies waar plastic deksels na een jaar op stukgaan.

Pak eens een oud bakje en kijk naar de binnenkant. Die witte, iets ruwe plekjes zijn geen kalk en gaan er ook niet af. Dat is plastic dat is afgebroken door hitte, door bestek en door maanden afwassen.

Een vlek vertelt je dus iets wat je verder niet kunt zien: dit bakje is niet meer dicht. Het is niet lelijk geworden en verder prima. Het is versleten, en dat is toevallig ook te zien.

Zachte plastic bakjes. Een half jaar tot een jaar bij dagelijks gebruik. Daarna sluiten de deksels niet meer.

Harder plastic met klemmen. Een jaar of twee, tot de klemmen uitrekken of de ring scheurt.

Glas met een plastic deksel. De bak blijft goed. De deksel is meestal het eerste dat opgeeft, en dan heb je een bak zonder deksel.

Glas met een glazen deksel. Er zit niets aan dat op raakt. Geen coating, geen klemmen, geen materiaal dat vol loopt.

Er gaan twee dingen in zitten die bij een goedkope set worden weggelaten.

Het glas zelf. Borosilicaat kost meer dan gewoon glas en meer dan plastic, en er gaat per bakje simpelweg meer materiaal in.

De deksel. Een glazen deksel met een siliconen ring is een stuk meer werk dan een plastic klikdeksel uit een mal.

Dat zijn precies de twee plekken waar goedkope sets op bezuinigen, en precies de twee plekken waar ze het eerst stukgaan.

Toxic is een groot woord en we maken het niet groter dan het is. Dit is wat er gemeten is.

Ze geven deeltjes af als je ze opwarmt. De University of Nebraska warmde bakjes met het teken magnetronveilig erop drie minuten op en telde tot 2 miljard nanodeeltjes per vierkante centimeter.

Het zit in mensen. Het RIVM meet microplastics inmiddels bij vrijwel iedereen in Nederland, en onderzoekers vonden ze in hersenmonsters.

BPA-vrij betekent niet stofvrij. Er ging één stof uit, vaak vervangen door verwanten als BPS en BPF. Die zijn minder onderzocht en gedragen zich vergelijkbaar.

Wat die deeltjes op lange termijn in een lichaam doen wordt nog onderzocht. Dus nee, wij gaan je niet vertellen dat je moet schrikken. Wel dat je lunch opwarmen in plastic een van de weinige plekken is waar je er zelf iets aan kunt doen, en dat het je één keer een set bakjes kost.

Waarom het bij plastic gebeurt en bij glas niet zit in één woord: poreus. Zo ziet dat eruit als je inzoomt op de wand van een bakje.

Plastic is opgebouwd uit lange slierten die los langs elkaar liggen. Daartussen zit ruimte. Vet, kleur en geur kruipen die ruimte in. En wat erin kan, kan er ook weer uit, zeker als het warm wordt. Glas heeft die ruimte niet, dus daar gebeurt aan geen van beide kanten iets.

Dat teken is een test op het bakje: of het niet smelt, niet vervormt en niet lekt als het warm wordt. Slaagt het daarvoor, dan mag het erop.

Daarom merk je er ook niets van. Er smelt zichtbaar niets, het bakje komt er heel uit, dus het lijkt goed gegaan. Wat er op deeltjesniveau gebeurt wordt in die test niet gemeten, want daar gaat de test niet over.

Het teken zegt dus: dit bakje overleeft jouw magnetron. Niet: er komt niets uit dit bakje in jouw eten. "Consumenten worden misleid door magnetronbestendige labels", schreef GezondNu daarover.

Dat scheelt zeker, want warmte gaat het hardst. Alleen gaat het koud ook door: vet en zuur trekken erin, bestek en de afwasborstel maken groefjes, en de vaatwasser is warmer dan de meeste mensen denken. Een bakje dat nooit de magnetron in gaat is na twee jaar ook zichtbaar op.

En de meeste mensen die zeggen dat ze nooit opwarmen, doen het wel met soep, met pasta en met de restjes van gisteren.

Omdat het afsluiten niet door het glas gebeurt maar door de siliconen ring in de rand van de deksel. Die drukt op het glas en maakt het luchtdicht. Siliconen van voedselkwaliteit is stabiel tot ver boven de temperaturen die in een keuken voorkomen, en die ring raakt je eten niet: hij zit in de rand van de deksel, niet in de bak.

Nee. Lipje dichtdrukken en hij zit dicht. De siliconen ring in de rand van de deksel sluit af zonder te knellen, dus soep gaat gewoon mee naar je werk. Lipje omhoog en het vacuüm is los, dan gaat hij weer makkelijk open.

Omdat de kleurstof in tomaat en kerrie oplost in vet, en vet dun genoeg is om in het plastic weg te lopen. Daar zit de kleur dan onder het oppervlak. Je boent de bovenkant schoon en de vlek zit een laagje dieper. Warm eten versnelt het: hoe heter de saus erin gaat, hoe verder hij komt.

Etensresten en vet, en daar blijft het niet bij. Een bekraste bodem heeft veel meer oppervlak dan een gladde, en in die groefjes blijft na het afwassen meer achter dan je ziet. Daar kunnen ook bacteriën in blijven zitten. Glas is zo veel harder dan plastic dat een vork of een afwasborstel er geen groefje in krijgt. Geen groefjes, niets om in achter te blijven.

Geurstoffen zijn kleiner dan wat je van een spons kunt verwachten. Ze lopen dezelfde weg als de kleur, alleen zie je ze niet zitten. Daarom kan een bakje glad aanvoelen, er schoon uitzien en toch nog naar vorige maand ruiken. Ruiken is dan letterlijk het enige zintuig dat je nog vertelt wat er in dat plastic is achtergebleven.

Een beetje, en alleen aan het begin. Je krijgt er de lucht mee weg die nog aan de oppervlakte hangt. Wat al in het materiaal is getrokken blijft zitten, hoe lang je hem ook laat luchten.

Omdat glas geen laagje op iets anders is. Het is door en door hetzelfde materiaal, zonder weekmakers en zonder coating, dus er is niets om in weg te lopen en niets dat eruit kan komen. Dat geldt bij 200 graden in de oven net zo goed als bij min achttien in de vriezer.

Daarom staat glas ook in laboratoria en in ziekenhuizen. Als je zeker wilt weten dat een verpakking niets toevoegt aan wat erin zit, kom je overal ter wereld bij glas uit.

Ja. Van de vriezer zo de oven in, dat kan gewoon. Daar is borosilicaatglas voor gemaakt: er zit borium in, en dat zorgt dat het glas nauwelijks uitzet of krimpt als de temperatuur springt.

Eén ding: niet onder de grill. Dan komt alle hitte van één kant en dat is voor elk glas te veel. Gewoon in de oven is geen enkel probleem.

200 graden, en dat is genoeg voor vrijwel elke ovenschotel. De deksel mag mee de oven in, met het ventiel open zodat de stoom weg kan. Alleen niet onder de grill.

Allebei, deksel erbij. In de magnetron en de oven zet je het ventiel in de deksel open, zodat de stoom weg kan. In de vaatwasser gaat alles, ook de deksel.

Zwaarder dan plastic is het wel, dat gaan we niet mooier maken. Een bakje van 600 ml weegt ongeveer net zo veel als een volle beker koffie. In een tas met een laptop erin merk je dat, in een tas met alleen je lunch niet echt.

Op de voorkant staat het materiaal van de bak, want dat verkoopt. De deksel staat in de kleine lettertjes of nergens. Simpele regel: staat het er niet, dan is het plastic.

Warme stoom slaat neer tegen de onderkant van de deksel en druppelt terug in je eten. Warm plastic geeft meer af dan koud plastic. Je poriën gaan open als je het warm krijgt. Plastic doet precies hetzelfde. De deksel is dus precies de plek waar je het minst plastic wil hebben.

Dat is precies waarom het bij plastic niet kan. Helder glas met een strakke rand, zonder vlekken en zonder kromgetrokken deksel, is gewoon serveerwerk. Niemand ziet er een bakje in, ze zien een schaal. Op een onderzetter staat hij ook nog eens netjes op je tafel.

De eerste sets zijn inmiddels jaren oud en die staan er nog. Wat je in de reviews terugleest is bijna nooit dat er iets kapot is, maar dat mensen erachter komen dat ze er te weinig hebben gekocht en er nog een set bij bestellen.

Dan stuur je hem binnen 60 dagen terug en krijg je je geld terug. Je probeert ze dus gewoon thuis uit, in je eigen keuken. En er zit sowieso 2 jaar garantie op, dus ook als er over anderhalf jaar iets stukgaat sta je niet met lege handen.

Vervang je vooral je lunchbakjes, neem dan de 5-delige. Kook je voor een gezin, dan is de 8-delige de set die alles dekt. Prep je op zondag voor de hele week, dan is de meal prep set met acht gelijke bakken het handigst.